Trumps toespraak over tariefmuren: ChatGPT geeft een rapportcijfer aan retoriek
Op 2 april 2025 verklaarde voormalig president Donald J. Trump een nieuwe “bevrijding”: Liberation Day. De Verenigde Staten zouden zich voortaan beschermen tegen oneerlijke buitenlandse concurrentie met wederzijdse invoertarieven. In de woorden van Trump: “Jobs and factories will come roaring back.”
Maar hoe overtuigend was die speech nou eigenlijk? En kun je zoiets objectief beoordelen? Ja – met behulp van kunstmatige intelligentie. In dit artikel zetten we AI aan het werk om Trumps speech te analyseren, vergelijken met beroemde toespraken uit de geschiedenis en te toetsen aan een klassiek model: Monroe’s Motivated Sequence.
De nadruk bij deze kunstmatig intelligente evaluatie ligt enkel op de objectieve spreektechniek van Trump. Het is gemakkelijk om allerlei politieke standpunten in te nemen, variërend van ‘nieuwe Hitler’ tot ‘de meest fantastische president ooit’, en op die manier de speech te beoordelen, maar we hebben de opbouw en stijl door AI laten beoordelen en niet de politieke inhoud. We vonden het als Amsterdamse Brugman Club gewoon een interessant experiment op het grensvlak van AI, de klassieke retorica en de politieke actualiteit.
🧠 Hoe beoordeelt ChatGPT een toespraak?
Moderne taalmodellen zoals GPT-4 kunnen miljoenen teksten analyseren, waaronder speeches van politici, activisten en CEO’s. Ze herkennen patronen in:
- Herhaling en ritme
- Stijlfiguren zoals metaforen en anaforen
- Logische redenering
- Emotionele opbouw (pathos)
- Verwijzingen naar autoriteit of persoonlijke integriteit (ethos)
Die elementen worden langs vaste rubrieken vastgelegd en vergeleken met beroemde toespraken van o.a. Lincoln, Obama en MLK.
Retorisch beoordelingskader: de acht relevante factoren (volgens ChatGPT)
| Categorie | Omschrijving |
|---|---|
| Ethos | Geloofwaardigheid van de spreker |
| Pathos | Emotionele kracht |
| Logos | Logische opbouw |
| Structuur | Opbouw en spanningsboog |
| Stijl | Woordkeuze, retoriek |
| Ritme | Pauzes, tempo |
| Publieksgerichtheid | Afstemming op de doelgroep |
| Duurzaamheid | Blijvende impact |
Hoe beoordeelt ChatGPT de ‘Liberation Day’ toespraak van Donald Trump?
We legden de letterlijke transcriptie als PDF-document voor aan ChatGPT en vroegen om deze te waarderen en te beoordelen (in vergelijking met beroemde historische toespraken van andere Amerikanen). We gebruiken hiervoor de betaalde versie, en deden dat in zowel versie 4o (iets vloeiender en gevarieerder) als versie o3 (gloednieuw en volgens AI zelf doordachter). De resultaten waren identiek.
ChatGPT gaf de volgende beoordeling: (de volgende tekst is geheel door AI geschreven)
1. Ethos (geloofwaardigheid) – 4 uit 5
Trump positioneert zich als redder van de Amerikaanse arbeider. Hij noemt staten die hij won, laat een vakbondsman aan het woord en benadrukt zijn economische prestaties:
“We’re going to build our future with American hands, American heart, American steel.”
In vergelijking met bijvoorbeeld Obama, die vaak zijn persoonlijke verhaal verweefde met moreel leiderschap, is Trump’s ethos meer gebouwd op strijdlust en loyaliteit.
2. Pathos (emotie) – 3 uit 5
Er is veel boosheid en trots:
“Our country has been looted, pillaged, and plundered.”
Maar waar Martin Luther King in I Have a Dream liefde, hoop én verontwaardiging in balans bracht, blijft Trump hangen in verontwaardiging. Er ontbreekt compassie of visie op gemeenschappelijke vooruitgang.
3. Logos (logische opbouw) – 2 uit 5
De speech bevat veel cijfers (zoals “Japan charges 700% on rice”), maar context en uitleg ontbreken. In contrast: Lincoln’s Gettysburg Address is uiterst beknopt, maar logisch en moreel scherp:
“…government of the people, by the people, for the people…”
Trump’s redenering is vaker circulair of suggestief:
“If tariffs made countries poor, China would have stopped already.”
4. Structuur – 3 uit 5
De speech opent krachtig met “Liberation Day” als symbolische kapstok. Daarna volgt een beleidsaankondiging. Maar hij zwerft veel:
- Van eierenprijzen naar geopolitiek
- Van fabrieksarbeiders naar valutamanipulatie
Obama’s speeches zijn daarentegen meesterlijk gecomponeerd in drie delen: inleiding, ontwikkeling, climax. Trump lijkt te improviseren.
5. Stijl – 3 uit 5
Trump gebruikt herhaling (anafoor):
“Build, build, build.”
En slogans:
“Promises made, promises kept.”
Maar in tegenstelling tot Kennedy’s beroemde zin “Ask not what your country can do for you…”, mist Trump’s taalgebruik elegantie of gelaagdheid.
6. Cadans en ritme – 2 uit 5
De speech kent weinig retorische opbouw of tempowisselingen. Pauzes zijn vaak ongepland, bijvoorbeeld door publiek of visuele hulp (grafieken):
“Howard, bring the chart!”
Waar MLK’s toespraak bijna muzikaal was in opbouw, voelt Trump’s speech eerder als een losse gedachtenstroom.
7. Publieksgerichtheid – 4 uit 5
Trump weet precies wie hij toespreekt: arbeiders, vakbondsmensen, conservatieve Amerikanen. Hij kiest termen als:
“American dream”, “our people”, “jobs and factories will come roaring back.”
Hij bevestigt bestaand sentiment, maar verbindt niet met een breder publiek zoals Obama of Reagan dat konden.
8. Duurzaamheid (blijvende impact) – 2 uit 5
Er is geen zin in de speech die de geschiedenisboeken haalt. “Liberation Day” heeft retorisch potentieel, maar mist universele lading. Geen “Yes We Can”, geen “Four score and seven years ago”.
🔢 Scorevergelijking met beroemde toespraken
| Toespraak | Jaar | Score | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Lincoln – Gettysburg | 1863 | 38 | Kort, krachtig, moreel geladen |
| MLK – I Have a Dream | 1963 | 39 | Muzikaal, visionair |
| Obama – Yes We Can | 2008 | 38 | Structuur, emotie en hoop |
| Trump – Liberation Day | 2025 | 23 | Doelgroepgericht, maar fragmentarisch |
Als je de Trump-tarieventoespraak een rapportcijfer moet geven en vergelijkt met de drie historische toespraken, dan is 23 uit 40 vergelijkbaar met een zesminnetje. Obama en Lincolng krijgen een 9,5 van ChatGPT en Martin Luther King een 10-min.
In welke delen van de speech is Trump effectief?
Voor een objectieve evaluatie is het te gemakkelijk om alleen maar af te kammen, zelfs bij Trump. We vroegen AI de beste gedeeltes te benoemen en kregen het volgende antwoord:
De sterkste onderdelen van Trumps Liberation Day-speech zijn, retorisch gezien 1) zijn geloofwaardigheid als leider voor zijn eigen achterban: hij praat voor zijn doelgroep, de Amerikaanse arbeider. Teksten zoals “We’re going to build our future with American hands, American heart, American steel.” Het naar voren halen van een vertegenwoordiger van de Amerikaanse staalvakbonden is strategisch slim. Hij bereikt daarmee identificatie, hij vergroot eigen geloofwaardigheid door een vakbondsleider naar voren te halen. Hij bevestigt het wereldbeeld van zijn publiek en positioneert zich als hun verdediger, hun leider tegen ‘de elite’ en ‘globalistische uitverkoop’. Daarbij 2) spreekt hij hen toe op een wijze die aansluit op de beleving van zijn basis van Amerikaanse arbeiders, boeren, conservatieve Amerikanen die zich economisch gemarginaliseerd voelen. Hij spreekt over hún zorgen, hún producten, hún trots. “You’ll be hearing that beautiful sound: Made in the USA.” en: “My auto worker friends and my Teamster friends… they’re not voting Democrat anymore.”
Zijn taal, toon en vijandbeelden sluiten perfect aan bij het publiek in de zaal en daarbuiten (conservatieve media).
🗣️ Hoe gebruikt Trump ritme en stijlfiguren in zijn speech?
Als Amsterdamse Brugman Club zijn we strikt technisch geïnteresseerd in de retorische stijlfiguren in deze speech. Zijn daar voorbeelden van? ChatGPT antwoordde:
Hoewel Trump geen klassieke redenaar is, gebruikt hij wél bewust stijlfiguren om zijn boodschap ritmisch en krachtig over te brengen. Neem deze herhaling:
“We will build our own cars. We will build our own chips. We will build our own planes.”
Dit is een anafoor: dezelfde woorden aan het begin van opeenvolgende zinnen. Het werkt hypnotiserend, geeft energie, en blijft hangen — net zoals “I have a dream” dat doet bij Martin Luther King.
Ook hyperbolen zijn overvloedig aanwezig:
“Our country has been looted, pillaged, and plundered.”
Door grootschalige overdrijving wekt Trump verontwaardiging op. De retorische triade (“looted, pillaged, plundered”) versterkt dat effect — drie is het magische getal in retoriek.
Daarnaast gebruikt hij spreektaal en volksidioom:
“They ripped us off blind.”
Dat klinkt rauw, maar precies zo wil hij klinken: geen technocraat, maar een man die de frustratie van de gewone kiezer verwoordt.
En dan is er alliteratie voor ritme:
“American hands, American heart, American steel.”
Deze combinatie van stijlfiguren maakt zijn boodschap niet genuanceerd, maar wél voelbaar. Precies dát is de kracht van populistische retoriek: minder feiten, meer klank, ritme en herkenning.
Aldus ChatGPT.
🧭 Wat is Monroe’s Motivated Sequence?
Monroe’s Motivated Sequence is een klassiek vijfstappenmodel voor overtuigende toespraken, vaak gebruikt in marketing, politiek en retoriektrainingen. Het model bestaat uit:
- Attention – trek de aandacht
- Need – schets een probleem
- Satisfaction – bied een oplossing
- Visualization – toon het gewenste resultaat
- Action – roep op tot handelen
Het is een krachtig sjabloon voor elke speech die iets in beweging wil zetten. We beschreven dit model eerder uitgebreid in ons blogartikel over overtuigingsstructuren.
📋 Zit Monroe’s model in Trumps speech?
Trumps Liberation Day-speech volgt (alweer volgens AI) de eerste vier stappen opvallend goed:
- Attention: Hij opent met de beladen term “Liberation Day”
- Need: Hij beschrijft decennialange uitbuiting (“looted, pillaged, plundered”)
- Satisfaction: Hij biedt een heldere oplossing: wederzijdse tarieven
- Visualization: Hij schetst een gouden toekomst vol werk en fabrieken
Maar de vijfde stap — Action — ontbreekt. Trump roept het publiek niet op tot directe actie; er is geen concrete gedragsaanwijzing, behalve luisteren en klappen. Dat maakt de toespraak sterk als retorisch statement, maar minder als activerende oproep.
Beoordeling van ChatGPT: 4 van de 5 stappen correct toegepast – overtuigend, maar niet activerend.
🎓 Leren van andermans fouten: wat kun je beter doen dan Trump?
- Benoem één krachtig thema (zoals “Liberation Day”) – dat deed hij goed
- Geef structuur: open, ontwikkel, rond af – kan veel beter
- Voeg een concrete oproep toe (actie) – mist nog
- Gebruik pauzes en ritme voor impact – neem een voorbeeld aan Obama
🚀 Zelf een goede spreker worden?
Kom eens langs bij onze vereniging van goede Amsterdamse sprekers in Amsterdam-Oost: de Amsterdamse Brugman Club is geen dure cursus, geen winstoogmerk, wel kwaliteit!
We hebben geen tariefmuren, geen spreekangst meer en geen vijandbeelden, en wij leren beginnende boeren, burgers en buitenlui over hoe je de drieslag en de alliteratie gebruikt bij effectief spreken in het openbaar. Onze ervaren leden doen mee met wedstrijden of treden op. Elke speech kun je bij ons oefenen en we geven jou een eerlijke evaluatie.
Kom je ook, Donald? Misschien kunnen wij je wat leren 🙂
Amsterdamse Brugman Club 